ΤΑΜΕΙΟ ΕΓΓΥΟΔΟΣΙΑΣ & ΤΑΜΕΙΟ ΔΑΝΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΝΗΣΙΑ: Χρηματοδότηση με εγγύηση έως 80% και άτοκο δάνειο 50%
Οι επιχειρήσεις στα μικρά νησιά του Αιγαίου και της Κρήτης αντιμετωπίζουν προβλήματα σε ότι αφορά τη χρηματοδότησή τους καθώς οι τράπεζες δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις σε περιοχές με μικρή τοπική αγορά και περιορισμένες εξασφαλίσεις. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (HDB), μέσω του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΔΑΜ) του ΕΣΠΑ 2021-2027, δίνει λύση μέσω δύο συμπληρωματικών εργαλείων: το Ταμείο Δανείων ΔΑΜ και το Ταμείο Εγγυοδοσίας Επενδυτικών Δανείων ΔΑΜ. Τα συγκεκριμένα εργαλεία αφορούν πέρα από άλλες περιοχές που έχουν ενταχθεί στην δράση και τα νησιά των Περιφερειών Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους.
Γιατί διαφέρουν από τον συμβατικό τραπεζικό δανεισμό
Η λογική των δύο Ταμείων είναι να μοιραστεί το ρίσκο ανάμεσα στο δημόσιο και την τράπεζα, ώστε η χρηματοδότηση να γίνει εφικτή εκεί όπου συνήθως δεν θα εγκρινόταν με τους συμβατικούς όρους. Στο Ταμείο Δανείων, το μισό κεφάλαιο δίνεται άτοκα από το δημόσιο. Στο Ταμείο Εγγυοδοσίας, το δημόσιο εγγυάται το μεγαλύτερο μέρος του δανείου, μειώνοντας τις απαιτήσεις της τράπεζας σε εξασφαλίσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι επιχειρήσεις που σε άλλη περίπτωση θα απορρίπτονταν ή θα δανείζονταν με ακριβούς όρους, αποκτούν πρόσβαση σε φθηνότερη και πιο μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση.
Μερικά ρεαλιστικά παραδείγματα πού ταιριάζουν αυτά τα εργαλεία σε ένα μικρό νησί:
Ένα κατάλυμα ή ενοικιαζόμενα δωμάτια που χρειάζεται ανακαίνιση δωματίων ή αναβάθμιση πριν την επόμενη τουριστική σεζόν, με την επένδυση να πρέπει να αποπληρωθεί κυρίως από έσοδα Μαΐου-Σεπτεμβρίου. Μια μικρή ναυτιλιακή ή μεταφορική δραστηριότητα (σκάφος, όχημα, εξοπλισμός) που εξυπηρετεί τη σύνδεση του νησιού με γειτονικά νησιά ή την ενδοχώρα.
Μια εταιρεία σκαφών αναψυχής που θέλει να αποκτήσει ηλεκτροκίνητο σκάφος για περιηγητικές υπηρεσίες, κρουαζιέρες ή εκμίσθωση — εφόσον το σκάφος αξιοποιείται επιχειρηματικά και ελλιμενίζεται εντός του νησιού. Πρόκειται για έναν από τους πιο συζητημένους τύπους δαπάνης στο πρόγραμμα, που μπορεί να κριθεί επιλέξιμος με τις σωστές προϋποθέσεις.
Μια επιχείρηση εστίασης ή λιανεμπορίου που θέλει να επεκτείνει τον χώρο της ή να επενδύσει σε εξοπλισμό, αλλά δεν έχει ακίνητο αρκετά υψηλής αξίας για να καλύψει τη συμβατική απαίτηση εξασφάλισης. Επένδυση σε ενεργειακή αυτονομία (π.χ. φωτοβολταϊκό, ψυκτικός εξοπλισμός χαμηλής κατανάλωσης), σημαντική σε νησιά όπου το ρεύμα είναι ακριβότερο λόγω της απομόνωσης του δικτύου.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι ότι η επιχείρηση δεν είναι βιώσιμη — είναι ότι το συμβατικό τραπεζικό μοντέλο δεν είναι φτιαγμένο για τη γεωγραφία και την εποχικότητα του μικρού νησιού. Αυτό ακριβώς προσπαθούν να διορθώσουν τα δύο Ταμεία.
Τα βασικά χαρακτηριστικά — ποσά, εγγυήσεις, επιδοτήσεις
| Παράμετρος, | Ταμείο Δανείων ΔΑΜ, | Ταμείο Εγγυοδοσίας Επενδυτικών Δανείων ΔΑΜ |
| Σκοπός χρηματοδότησης | Επενδυτικές δαπάνες και κεφάλαιο κίνησης | Επενδυτικά δάνεια |
| Δομή χρηματοδότησης | 50% άτοκο από το Ταμείο ΔΑΜ + 50% από τράπεζα | Τραπεζικό δάνειο με εγγύηση HDB |
| Ποσοστό εγγύησης | — | Έως 80% του κεφαλαίου |
| Επιδότηση επιτοκίου | 3% για τα πρώτα 3 έτη | 3% για τα πρώτα 2 έτη |
| Διάρκεια αποπληρωμής | Ανάλογα με το σχέδιο | Έως 10 ή 12 έτη, με δυνατότητα περιόδου χάριτος |
| Τρόπος καταβολών | Μηνιαίες/τριμηνιαίες (μικρές επιχειρήσεις), εξαμηνιαίες/ετήσιες (μεσαίες) | Μηνιαίες δόσεις |
| Καθεστώς, | De minimis, | De minimis / ΓΑΚ (Καν. ΕΕ 651/2014) |
| Καταληκτική ημερομηνία, | Έως εξάντλησης κονδυλίων, | 31/12/2029 ή έως εξάντλησης κονδυλίων |
Ποιες επιχειρήσεις είναι επιλέξιμες
- Δικαιούχοι είναι νεοσύστατες και υφιστάμενες πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που πληρούν σωρευτικά τα εξής κριτήρια:
- Λειτουργούν νόμιμα στην Ελλάδα, διαθέτοντας την απαιτούμενη άδεια λειτουργίας όπου χρειάζεται.
- Έχουν έδρα ή υποκατάστημα και υλοποιούν το επενδυτικό ή επιχειρηματικό τους σχέδιο στις στις επιλέξιμες περιοχές του προγράμματος — μεταξύ αυτών τα νησιά Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους.
- Δραστηριοποιούνται σε επιλέξιμο ΚΑΔ, σύμφωνα με τον σχετικό πίνακα της HDB. Είναι επιχειρήσεις εγγεγραμμένες στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων του άρθρου 20 ν.4557/2018, όπου αυτό απαιτείται.
- Έχουν ολοκληρώσει το ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης ESG στην πλατφόρμα ESG Tracker της HDB και διαθέτουν το σχετικό Performance Report.
- Η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου ESG δεν είναι προαιρετική λεπτομέρεια — αποτελεί προαπαιτούμενο για να εξεταστεί η αίτηση χρηματοδότησης.
Η διαδικασία βήμα προς βήμα
Βήμα 1 — Πλατφόρμα KYC της HDB. Η επιχείρηση συνδέεται στο kyc.hdb.gr, συμπληρώνει τα στοιχεία της, αναρτά το Επιχειρησιακό Σχέδιο (Business Plan) και επιλέγει τα πιστωτικά ιδρύματα στα οποία θέλει να απευθυνθεί.
Βήμα 2 — Αρχικός έλεγχος επιλεξιμότητας. Μετά την ολοκλήρωση της αίτησης, γίνεται έλεγχος φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας και Τειρεσία. Αν η αίτηση περάσει, προωθείται στις τράπεζες που έχει επιλέξει ο ενδιαφερόμενος για μη δεσμευτική αξιολόγηση.
Βήμα 3 — ESG Tracker. Πριν προχωρήσει στο επόμενο βήμα, η επιχείρηση πρέπει να έχει συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο ESG στο esgtracker.hdb.gr και να έχει στη διάθεσή της το Performance Report σε μορφή PDF.
Βήμα 4 — Υποβολή στο ΟΠΣΚΕ. Η επιχείρηση υποβάλλει την επίσημη αίτηση χρηματοδότησης στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων (app.opske.gr), χρησιμοποιώντας τον κωδικό που έλαβε από το KYC για το επιλεγμένο πιστωτικό ίδρυμα.
Βήμα 5 — Φάκελος στην τράπεζα. Κατατίθεται η αίτηση μαζί με τον πλήρη φάκελο δικαιολογητικών στο πιστωτικό ίδρυμα που θα κάνει την οριστική αξιολόγηση και θα προχωρήσει στην εκταμίευση, εφόσον εγκριθεί.
Πού κρίνεται στην πραγματικότητα η έγκριση
Όπως και στα υπόλοιπα προγράμματα της HDB, η τυπική επιλεξιμότητα είναι μόνο η πρώτη πύλη. Η τράπεζα, έχοντας τη δική της έκθεση στο δάνειο (το υπόλοιπο 50% στο Ταμείο Δανείων, ή το μη εγγυημένο 20% στο Ταμείο Εγγυοδοσίας), αξιολογεί κανονικά το επιχειρηματικό σχέδιο, τις ταμειακές ροές και την ικανότητα αποπληρωμής. Ένα ασαφές ή αδύναμο Business Plan, ακόμα και από επιλέξιμη επιχείρηση σε επιλέξιμη περιοχή, μπορεί εύκολα να απορριφθεί. Το ίδιο ισχύει και για λάθη ή ελλείψεις στον φάκελο δικαιολογητικών, που είναι ιδιαίτερα απαιτητικός σε αυτά τα προγράμματα (KYC, ΟΠΣΚΕ, ESG Tracker, Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων).
