Eco Schemes: Στο στόχαστρο των ελέγχων της ΑΑΔΕ τα πολλαπλά κλαδέματα στην ελιά
Κλάδεμα, δακοπαγίδες και αναβαθμίδες στο επίκεντρο
Τρία είναι τα πιο δημοφιλή οικολογικά σχήματα (Eco Schemes), που δίνουν έξτρα επιδότηση στους ελαιοπαραγωγούς, εφόσον (1) τα δηλώσουν στο ΟΣΔΕ και (2) ακολουθήσουν τις προϋποθέσεις τους. Πρόκειται για τα:
- «Πολλαπλά θερινά κλαδέματα για οπωρώνες χωρίς όψιμη φρέσκια βλάστηση» (Δράση Π1-31.6-ΣΤ)
- «Εφαρμογή εθελοντικών οδηγιών ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας» (Δράση Π1 31.6-ΙΓ)
- «Διατήρηση και προστασία καλλιεργειών σε εκτάσεις με αναβαθμίδες» (Σχήμα Π1-31.8)
Τα οικολογικά σχήματα αυτά ισχύουν από το 2023 και το 2025 ήταν η τρίτη χρονιά εφαρμογής τους, με πολλά προβλήματα και έλλειμμα ενημέρωσης των παραγωγών. Ενόψει της πληρωμής της αντίστοιχης επιδότησης για το 2025, προς το τέλος του Ιουνίου, εξετάζουμε το τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα.
Πολλαπλά κλαδέματα
Η ενίσχυση για τη συγκεκριμένη δράση φτάνει – τυπικά – έως και τα 17,5 ευρώ ανά στρέμμα (ανάλογα με την καλλιέργεια, όπως η ελιά). Το πρόβλημα είναι ότι εξ αρχής ήταν το πιο δημοφιλές πρόγραμμα για τους ελαιοκαλλιεργητές, οπότε κάθε χρόνο η επιδότηση μειωνόταν περίπου στο μισό. Όπως εξηγεί στο olivenews.gr ο γεωπόνος-μελετητής από τη Λέσβο, Γιάννης Φλωρίδης, «οι παραγωγοί το θεωρούν “εύκολο” τρόπο επιδότησης, καθώς δεν απαιτείται στην πράξη παρά μόνο να επιδείξουν το ψηφιακό ημερολόγιο φροντίδας. Το κράτος δεν έχει κάποιον τρόπο να παρακολουθήσει δορυφορικά την κόμη των δέντρων της ελιάς, ώστε να διαπιστώσει αν πράγματι ο παραγωγός κλάδεψε».
Στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027 αναφέρεται ότι «η συγκεκριμένη πρακτική αφορά δενδρώδεις καλλιέργειες, όπως ελαιώνες και οπωρώνες. Τα κύρια χαρακτηριστικά και οι προϋποθέσεις εφαρμογής περιλαμβάνουν:
Στόχος: Ο έλεγχος της οψιμότερης βλάστησης των δέντρων μέσω επιπρόσθετων κλαδεμάτων τους θερινούς μήνες.
Περιβαλλοντικό όφελος: Περιορίζει τους εχθρούς των καλλιεργειών και εξοικονομεί νερό.
Ψηφιακή Εφαρμογή: Είναι υποχρεωτική η καταχώρηση των εργασιών σε ψηφιακό εργαλείο/ημερολόγιο.»
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του olivenews.gr, η ΑΑΔΕ διαπίστωσε τους τελευταίους μήνες ότι υπάρχει πληθώρα αιτημάτων για ενίσχυση από ελαιοπαραγωγούς μέσω της συγκεκριμένης δράσης. Έτσι, έχει αρχικά αυστηροποιήσει τους ελέγχους και σε δεύτερο χρόνο έχει αναζητήσει δικλείδες ασφαλείας, για να περιορίσει την επιλεξιμότητα για επιδότηση. «Σε αυτή τη φάση κινούμαστε στο σκοτάδι», δηλώνει ο κ. Φλωρίδης, «γίνονται έλεγχοι, αλλά το σύστημα δεν ειδοποιεί εμάς τους γεωπόνους-μελετητές για τυχόν ευρήματα, περιμένουμε να δούμε τι θα προκύψει κατά την πληρωμή».
Χρήση δακοπαγίδας
Η Δράση Π1 31.6-ΙΓ «Εφαρμογή εθελοντικών οδηγιών ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας» εντάσσεται στο Οικολογικό Σχήμα Π1-31.6 «Ενίσχυση παραγωγών για την εφαρμογή φιλικών για το περιβάλλον πρακτικών διαχείρισης, με τη χρήση ψηφιακής εφαρμογής διαχείρισης εισροών και παρακολούθησης περιβαλλοντικών παραμέτρων». Όπως αναφέρεται στο ΣΣ-ΚΑΠ, «η δράση συνίσταται στην εφαρμογή της μεθόδου της μαζικής παγίδευσης (mass trapping) του δάκου (Βactocera oleae) στην ελαιοκαλλιέργεια».
Το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ έκανε αρχικά λόγο για ενίσχυση σε όσους παραγωγούς είχαν ενταχθεί στο μέτρο στα 35 ευρώ ανά στρέμμα για ελαιώνες, αλλά τελικά όσοι εντάχθηκαν το 2023 πληρώθηκαν ενίσχυση στα 26 ευρώ ανά στρέμμα, λόγω της δημοφιλίας του μέτρου. Μειωμένη ήταν και η επιδότηση το 2024. Για το 2025 δεν υπάρχει πληροφόρηση σχετικά με το ύψος της επιδότησης, σίγουρα όμως θα κινείται χαμηλότερα των 20 ευρώ/στρέμμα. Πάντως, αυτό είναι ένα Οικολογικό Σχήμα που μπορεί πιο εύκολα να ελεγχθεί και να αποδώσει κιόλας σε αξία στον παραγωγό.
Διατήρηση αναβαθμίδων
Το οικολογικό σχήμα Π1-31.8 «Διατήρηση και προστασία καλλιεργειών σε εκτάσεις με αναβαθμίδες» επιδοτεί τους παραγωγούς, προκειμένου να συνεχίσουν τη γεωργική δραστηριότητα σε επικλινείς περιοχές, αποτρέποντας τη διάβρωση του εδάφους και την εγκατάλειψη των παραδοσιακών καλλιεργειών. «Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που αφορά πρωτίστως τα νησιά του Αιγαίου”, εξηγεί ο κ. Φλωρίδης, «με μεγάλο αριθμό καλλιεργητών να δραστηριοποιείται στη Λέσβο». Σίγουρα, και αυτό το πρόγραμμα δίνει μειωμένη επιδότηση σε σχέση με την αρχική προβλεπόμενη. Βασική προϋπόθεση είναι η συντήρηση και επισκευή των ξηρολιθοδομών (αναβαθμίδων) από τον παραγωγό, τοποθετώντας ξανά πέτρες, που έχουν μετακινηθεί από έντονες βροχοπτώσεις ή άλλες αιτίες.
Σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, το βασικό πρόβλημα εφαρμογής του προγράμματος στην πράξη είναι η αδυναμία ελέγχου των χωραφιών με αναβαθμίδες, διότι δεν τα αποτυπώνει σωστά ο δορυφόρος. «Ξεκινήσαμε πιλοτικά την ψηφιακή απεικόνιση των ελαιώνων σε μια ορεινή περιοχή της Λέσβου, όπου συμπεριλάβαμε παραμέτρους όπως κλίση εδάφους και είδος αναβαθμίδων. Τα τελικά αποτελέσματα θα παρουσιαστούν σε συνέδριο που θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο. Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουμε να πείσουμε το ΥΠΑΑΤ και την ΑΑΔΕ να εφαρμόσουν τη συγκεκριμένη τεχνική απεικόνισης, ώστε να μπορούν να ελέγξουν ποιοι δικαιούνται και ποιοι όχι».
